Rozwój pożaru często rozpoczyna się od niewielkiego przegrzania przewodów, awarii urządzeń elektrycznych, uszkodzenia instalacji fotowoltaicznej czy nieprawidłowości zachodzących wewnątrz infrastruktury technicznej. W wielu przypadkach pierwsze symptomy pozostają niewidoczne dla człowieka oraz klasycznych systemów wykrywania pożaru.
Jednocześnie przedsiębiorstwa inwestują w coraz bardziej zaawansowane technologie – centra danych, magazyny energii, automatyczne linie produkcyjne czy instalacje OZE. Choć zwiększają one efektywność biznesową, generują również nowe rodzaje zagrożeń wymagające zastosowania odpowiednio dobranych systemów detekcji.
Nie istnieje jedno rozwiązanie skuteczne dla wszystkich obiektów. Serwerownia wymaga zupełnie innego sposobu wykrywania zagrożeń niż magazyn odpadów, a rozdzielnia elektryczna stawia inne wymagania niż magazyn wysokiego składowania. Dlatego podstawą skutecznej ochrony przeciwpożarowej jest analiza ryzyka oraz dobór technologii odpowiadającej rzeczywistym warunkom pracy.
W artykule przedstawiamy, które obiekty należą dziś do grupy najwyższego ryzyka pożarowego oraz jakie rozwiązania pozwalają wykryć zagrożenie jeszcze przed pojawieniem się otwartego ognia.
Dlaczego charakter zagrożeń pożarowych się zmienia?
Nowoczesne zakłady produkcyjne, centra logistyczne czy obiekty infrastruktury krytycznej wykorzystują znacznie więcej urządzeń elektrycznych oraz automatyki niż jeszcze kilkanaście lat temu. Zmienia się również sposób magazynowania materiałów oraz źródła energii wykorzystywane przez przedsiębiorstwa.
W efekcie pożar coraz częściej rozwija się w miejscach, daleko oddalonych lub nieobjętych ochroną przez tradycyjne czujki punktowe, takich jak:
- wnętrza rozdzielni elektrycznych,
- pod modułami instalacji fotowoltaicznej i w bateriach magazynów energii.
- w tunelach kablowych, zlokalizowanych w podwieszanym suficie lub podniesionych podłogach,
- w taśmociągach,
- w magazynach odpadów i trudno dostępnych pomieszczeniach technicznych.
W wielu przypadkach, pierwszym sygnałem mogącym świadczyć o rozwijającym się pożarze i zagrożeniu, jest zwykle lokalny wzrost temperatury, przegrzewanie się elementów instalacji lub niewielka ilość produktów spalania.
To właśnie dlatego coraz większe znaczenie mają technologie umożliwiające wykrywanie zagrożeń na bardzo wczesnym etapie, zanim dojdzie do rozwoju pożaru i zatrzymania procesów biznesowych.
Serwerownie i centra danych – ochrona infrastruktury krytycznej
Centra danych i serwerownie należą do obiektów, w których nawet niewielkie zdarzenie pożarowe może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji biznesowych. Utrata danych, przestoje systemów informatycznych czy niedostępność usług często generują znacznie większe koszty niż samo uszkodzenie infrastruktury.
Dodatkowym wyzwaniem jest sposób rozwoju zagrożenia. Awarie najczęściej rozpoczynają się wewnątrz urządzeń elektronicznych, szaf serwerowych lub tras kablowych, gdzie przez długi czas nie pojawia się widoczny dym. Zanim klasyczne czujki zareagują, temperatura może już osiągnąć poziom zagrażający ciągłości działania infrastruktury.
W tego typu obiektach coraz częściej stosuje się systemy bardzo wczesnej detekcji dymu (ASD), które analizują próbki powietrza pobierane bezpośrednio z chronionych przestrzeni. Pozwala to wykryć produkty spalania już na etapie ich śladowych stężeń i podjąć działania jeszcze przed rozwinięciem się pożaru.
Hale produkcyjne – wiele potencjalnych źródeł zapłonu
Zakłady produkcyjne to środowiska o bardzo zróżnicowanym poziomie ryzyka. Obok klasycznych instalacji elektrycznych funkcjonują tu linie technologiczne, silniki, piece, układy hydrauliczne, systemy transportu wewnętrznego czy urządzenia pracujące w trybie ciągłym.
Każdy z tych elementów może stać się źródłem przegrzewania lub zapłonu, a zatrzymanie produkcji często oznacza wysokie straty finansowe i opóźnienia w realizacji zamówień.
Projektując system ochrony przeciwpożarowej dla obiektów przemysłowych, coraz większy nacisk kładzie się na identyfikację miejsc o najwyższym ryzyku oraz zastosowanie różnych technologii detekcji w zależności od charakteru chronionej strefy. Oznacza to często konieczność połączenia klasycznej sygnalizacji pożaru z rozwiązaniami umożliwiającymi bardzo wczesne wykrywanie zagrożeń w obrębie maszyn, instalacji technologicznych czy przestrzeni technicznych.
Magazyny wysokiego składowania
Specyfika magazynów wysokiego składowania sprawia, że wykrycie pożaru może być znacznie trudniejsze niż w standardowych obiektach. Duża wysokość hal powoduje, że produkty spalania potrzebują więcej czasu, aby dotrzeć do czujek umieszczonych pod stropem.
Jednocześnie duża ilość przechowywanych materiałów oraz intensywny ruch logistyczny sprzyjają szybkiemu rozwojowi pożaru. W takich obiektach szczególnego znaczenia nabiera odpowiednie rozmieszczenie elementów detekcyjnych oraz dobór technologii dostosowanej do wysokości budynku i charakteru składowanych materiałów.
Instalacje fotowoltaiczne i magazyny energii
Ciągły rozwój odnawialnych źródeł energii sprawił, że instalacje fotowoltaiczne oraz magazyny energii stały się jednym z najczęściej analizowanych obszarów pod względem bezpieczeństwa pożarowego.
Źródłem zagrożeń mogą być między innymi uszkodzenia modułów PV, nieprawidłowości w połączeniach elektrycznych, przegrzewanie się falowników czy awarie ogniw akumulatorowych. Charakterystyczne jest również to, że pierwsze oznaki problemów pojawiają się wewnątrz urządzeń, zanim zagrożenie stanie się widoczne z zewnątrz.
Dlatego w tego typu instalacjach coraz większą rolę odgrywają rozwiązania umożliwiające wykrywanie zmian temperatury oraz produktów spalania na możliwie najwcześniejszym etapie rozwoju zdarzenia.
Skuteczna ochrona zaczyna się od analizy
Choć wymienione obiekty należą do grupy najwyższego ryzyka pożarowego, to nie istnieje uniwersalny system zabezpieczeń odpowiedni dla każdego z nich. O
Dlatego w Quality07 wychodzimy z założenia, że pierwszym krokiem nie powinien być wybór konkretnego urządzenia, lecz analiza obiektu i identyfikacja miejsc, w których pożar może rozwinąć się niezauważenie. Dopiero na tej podstawie można dobrać technologię detekcji, która będzie odpowiadała rzeczywistym warunkom pracy i pomoże ograniczyć zarówno ryzyko pożaru, jak i koszty ewentualnego przestoju.
Od wielu lat wspieramy projektantów, integratorów i inwestorów w doborze systemów bardzo wczesnej detekcji pożaru dla najbardziej wymagających obiektów. Naszym celem jest nie tylko dostarczenie technologii, ale przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa ludzi, ochrona infrastruktury oraz ograniczenie ryzyka kosztownych przestojów wynikających z pożaru.
