Jeszcze kilka lat temu system ochrony przeciwpożarowej miał przede wszystkim wykryć pożar i uruchomić alarm. Dziś oczekiwania są znacznie większe.
Firmy chcą identyfikować zagrożenie na etapie przegrzewania się urządzeń, analizować dane z wielu systemów jednocześnie i ograniczać ryzyko kosztownych przestojów. Zmienia się również charakter chronionych obiektów. W coraz większej liczbie zakładów wykorzystuje się instalacje fotowoltaiczne i magazyny energii.
Budynki, również przemysłowe, stają się bardziej autonomiczne, np. zautomatyzowane magazyny wysokiego składowania. Z uwagi na rozwój technologii i informatyzacje, przy wielu obiektach lokowane są serwerownie, często w adaptowanych do tego pomieszczeniach technicznych.
Wszystkie te środowiska wymagają innego podejścia do wykrywania zagrożeń.
Dlatego współczesna ochrona przeciwpożarowa coraz częściej opiera się nie tylko na samym wykrywaniu ognia, ale przede wszystkim na wcześniejszym rozpoznaniu niebezpiecznych zmian temperatury, pojawienia się mikro cząstek niepożądanego dymu lub oznak płomienia.
W tym artykule przedstawiamy najważniejsze trendy technologiczne, które wpływają na sposób projektowania i eksploatacji systemów bezpieczeństwa pożarowego.
Nowe źródła zagrożeń pożarowych
Nowoczesne obiekty wykorzystują technologie, które jeszcze kilka lat temu były stosunkowo rzadko spotykane. Instalacje fotowoltaiczne, magazyny energii, roboty przemysłowe, układy automatyki, rozbudowane serwerownie czy urządzenia o wysokiej gęstości mocy powodują powstawanie zupełnie nowych scenariuszy zagrożeń.
Nie oznacza to, że ryzyko pożaru jest większe niż wcześniej. Oznacza natomiast, że jego przebieg może być inny, a pierwsze symptomy zagrożenia pojawiają się w miejscach, które wcześniej nie były uwzględniane podczas projektowania zabezpieczeń.
Dlatego współczesne systemy przeciwpożarowe coraz częściej wykorzystują rozwiązania przeznaczone do ochrony konkretnych stref i instalacji. W zależności od charakteru obiektu stosuje się między innymi zasysającą detekcję dymu, liniową detekcję ciepła czy specjalistyczne systemy monitorujące infrastrukturę energetyczną.
Najważniejszą zmianą jest jednak odejście od projektowania uniwersalnych systemów na rzecz rozwiązań dopasowanych do rzeczywistych zagrożeń występujących w danym obiekcie.
Wykrywanie zagrożeń zanim pojawi się pożar
Tradycyjne systemy sygnalizacji pożaru reagują w momencie wykrycia dymu lub wzrostu temperatury. W wielu nowoczesnych obiektach oczekuje się jednak znacznie wcześniejszej informacji o rozwijającym się zagrożeniu.
To efekt rosnących kosztów przestojów oraz coraz większej wartości chronionej infrastruktury. W serwerowni, centrum logistycznym czy zakładzie produkcyjnym nawet niewielkie zdarzenie może oznaczać wielogodzinne zatrzymanie pracy.
Dlatego coraz większą rolę odgrywają technologie pozwalające wykrywać pierwsze oznaki nieprawidłowości, takie jak mikroskopijne cząstki dymu, lokalne przegrzewanie instalacji czy nietypowe zmiany parametrów pracy urządzeń.
W tym obszarze wykorzystuje się między innymi zasysające systemy detekcji dymu, liniową detekcję ciepła, rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji analizujące obraz z kamer oraz czujniki Internetu Rzeczy (IoT), które monitorują stan infrastruktury w czasie rzeczywistym.
Projektowanie systemów coraz częściej zaczyna się więc od pytania: jak wcześnie jesteśmy w stanie wykryć rozwijające się zagrożenie?
Systemy wczesnej detekcji pożaru staje się częścią całego ekosystemu bezpieczeństwa
Jeszcze niedawno system sygnalizacji pożaru funkcjonował jako niezależna instalacja odpowiedzialna za wykrycie zagrożenia i uruchomienie procedur alarmowych. Obecnie coraz częściej staje się jednym z elementów zintegrowanego środowiska zarządzania budynkiem.
Systemy wczesnej detekcji pożaru współpracują z automatyką budynkową, systemami kontroli dostępu, monitoringiem wizyjnym, wentylacją, oddymianiem czy platformami klasy BMS. Dzięki temu możliwe jest szybsze podejmowanie decyzji oraz automatyczne uruchamianie odpowiednich scenariuszy działania.
Coraz większą rolę odgrywają również rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję, które pomagają analizować dane pochodzące z wielu źródeł jednocześnie i wspierają operatorów w ocenie sytuacji.
Ochrona przeciwpożarowa przestaje być odrębnym systemem technicznym, a staje się integralnym elementem zarządzania bezpieczeństwem całego obiektu.
Dane stają się narzędziem ograniczania ryzyka pożarowego
Do niedawna informacje zbierane przez systemy przeciwpożarowe wykorzystywano głównie po wystąpieniu alarmu. Obecnie coraz częściej analizowane są również dane historyczne oraz informacje zbierane podczas codziennej pracy instalacji.
Pozwala to identyfikować powtarzające się nieprawidłowości, planować działania serwisowe, przewidywać potencjalne awarie oraz ograniczać liczbę fałszywych alarmów. Oznacza to przejście od reaktywnego do predykcyjnego modelu zarządzania bezpieczeństwem.
Coraz większą rolę odgrywają tutaj platformy analityczne, rozwiązania IoT oraz algorytmy sztucznej inteligencji, które potrafią wykrywać zależności niewidoczne podczas tradycyjnej analizy danych. System przeciwpożarowy staje się źródłem informacji wspierających zarządzanie ryzykiem, a nie wyłącznie narzędziem reagowania na zagrożenia.
Ciągłość działania biznesu – najważniejszy cel systemów przecipożarowych
Jeszcze do niedawna skuteczność ochrony przeciwpożarowej oceniano przede wszystkim przez pryzmat bezpieczeństwa ludzi i ochrony mienia. Dziś równie ważnym kryterium jest utrzymanie ciągłości działania przedsiębiorstwa.
W wielu branżach nawet krótki przestój może oznaczać wielomilionowe straty, utratę kontraktów lub zakłócenie całego łańcucha dostaw. Dlatego inwestorzy oczekują rozwiązań, które pozwolą wykryć zagrożenie na możliwie najwcześniejszym etapie i ograniczyć jego skutki jeszcze przed rozwinięciem się pożaru.
To właśnie z tego powodu coraz częściej stosowane są rozwiązania umożliwiające bardzo wczesną detekcję dymu, monitorowanie temperatury przewodów, analizę obrazu z kamer czy inteligentne algorytmy wspierające ocenę ryzyka. Nowoczesny system ochrony przeciwpożarowej powinien chronić obiekt oraz procesy biznesowe, produkcję, dane czy ciągłość funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Ochrona przeciwpożarowa zaczyna się od właściwej analizy ryzka
Choć technologie rozwijają się niezwykle dynamicznie, największa zmiana zachodzi w sposobie myślenia o bezpieczeństwie. Projektowanie skutecznych systemów ochrony przeciwpożarowej nie polega już wyłącznie na wyborze odpowiednich urządzeń. Punktem wyjścia staje się analiza procesów zachodzących w obiekcie, identyfikacja rzeczywistych zagrożeń oraz określenie, jakie konsekwencje dla działalności przedsiębiorstwa może mieć nawet niewielkie zdarzenie. Dopiero na tej podstawie dobierane są odpowiednie rozwiązania.
Takie podejście pozwala tworzyć systemy, które nie tylko spełniają wymagania techniczne, ale przede wszystkim skutecznie wspierają bezpieczeństwo oraz ciągłość działania nowoczesnych przedsiębiorstw.
W Quality07 obserwujemy te zmiany każdego dnia, współpracując z projektantami, instalatorami oraz inwestorami realizującymi zabezpieczenia dla nowoczesnych obiektów przemysłowych, logistycznych, energetycznych i infrastrukturalnych. Widzimy, że skuteczna ochrona przeciwpożarowa coraz rzadziej opiera się na jednym rodzaju detekcji. Coraz częściej wymaga połączenia różnych technologii, odpowiedniego ich rozmieszczenia oraz integracji z pozostałymi systemami bezpieczeństwa. Dlatego naszym zadaniem jest nie tylko dostarczanie rozwiązań do bardzo wczesnej detekcji pożaru, ale również wspieranie procesu projektowania poprzez dobór technologii odpowiadających rzeczywistym zagrożeniom oraz specyfice chronionego obiektu.
